فهرست مطالب
دیابت بی مزه که نام اصلی آن دیابت اینسیپیدوس است، یک بیماری نادر بهحساب میآید که در صورت عدم تعادل مایعات در بدن رخ میدهد. اولین چیزی که با شنیدن نام دیابت به ذهن ما القا میشود، قند خون بالا است. اما وجود دیابت همیشه به معنای قند خون بالا نیست. در واقع پیش از آنکه قند خون بالا موجب ایجاد دیابت شود، ممکن است بدون هیچ ارتباطی با بیماری مرتبط با قند خون، در اثر مشکلات مغزی و یا کلیوی ایجاد شود. بهطورکلی، واژه دیابت به معنای پر ادراری و یا تکرر ادرار است و این بیماری باتوجهبه وجود یا عدم وجود قند در ادرار به دو دستهٔ دیابت ملیتوس (شیرین) و دیابت اینسیپیدوس (بیمزه) تقسیم میشود. هدف ما از نوشتن این مقاله معرفی دیابت اینسیپیدوس یا همان دیابت بی مزه است؛ پس اگر میخواهید در مورد این نوع بیماری، اطلاعات جامع و مفیدی را به دست آورید، تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
دیابت بی مزه چیست؟
دیابت بی مزه یا دیابت اینسیپیدوس (Diabetes insipidus, DI) یک اختلال نادر است که موجب به هم خوردن تعادل مایعات در بدن، افزایش بیش از حد حجم ادرار، افزایش دفعات ادرار و همچنین تشنگی مزمن میشود. علت نامگذاری دیابت بی مزه این است که ازدیاد قند خون عامل ایجاد این بیماری نمیباشد و یک نوع دیابت غیرقندی است، بهعلاوه این امر کمک میکند تا بتوان آن را از دیابت شیرین (ملیتوس) جدا کرد.
انواع دیابت بی مزه
دیابت بیمزه انواع مختلفی دارد که شامل دیابت بی مزه مرکزی (Central diabetes insipidus, CDI), دیابت نفروژنیک یا کلیوی (Nephrogenic diabetes insipidus, NDI)، دیابت بی مزه بارداری (Gestational diabetes insipidus, GDI و دیابت بی مزه دیپسوژنیک (dipsogenic diabetes insipidus, DDI) میشود. در ادامه این مطلب، به بررسی آنها خواهیم پرداخت.
دیابت بی مزه مرکزی
آسیبهای هیپوفیز یا هیپوتالاموس ناشی از جراحی، تومور و یا آسیبدیدگی مغزی عامل ایجاد این بیماری به شمار میروند. این آسیبها باعث ایجاد تداخل یا تغییر در فرآیند تولید، نگهداری و آزادسازی هورمون ضد ادراری (Anti-diuretic hormone, ADH) شده و در نهایت سطح آنها را کاهش میدهد. با این حال برخی از بیماریهای ژنتیکی و ارثی نیز میتوانند سبب ایجاد دیابت بی مزه مرکزی شوند.
دیابت نفروژنیک یا کلیوی
هنگامی دیابت کلیوی اتفاق میافتد که توبولهای کلیه (ساختارهای کلیوی که موجب بازجذب و استخراج مجدد آب و مایعات میشوند) با مشکل و اختلال مواجه شوند. بر اساس این مشکل که میتواند به دنبال بیماری وراثتی (ژنتیکی) و یا یک مشکل مزمن کلیوی ایجاد شود، کلیهها توانایی پاسخ به ADH را از دست میدهند. خوب است بدانید که برخی داروهای مشخص همچون لیتیوم و یا داروهای ضد ویروس مانند فسکارنت (Foscavir) میتوانند جزو علل ایجاد دیابت کلیوی (نفروژنیک) محسوب شوند.
دیابت بی مزه بارداری
این بیماری بسیار نادر، هنگامی رخ میدهد که در طول بارداری آنزیمهایی توسط جفت تولید شود که ADH را در مادر تخریب نماید.
دیابت بی مزه دیپسوژنیک
این نوع بیماری که به عنوان تشنگی مفرط و یا Primary Polydipsia (عطش اولیه) نیز شناخته میشود، میتواند به دلیل ادرار رقیق ناشی از آشامیدن آب به مقدار زیاد، به وجود آيد. پلی دیپسیا مفرط میتواند ناشی از آسیب به مکانیسم تنظیم تشنگی در هیپوتالاموس باشد. همچنین ممکن است ارتباطی بین این بیماری و بعضی از بیماریهای اعصاب و روان مانند اسکیزوفرنی، وجود داشته باشد.
درمان دیابت بی مزه
1-شروع نقطه درمان
درمان دیابت بی مزه، به نوع و شدت این بیماری بستگی دارد. به عنوان نمونه در شرایط خفیف ممکن است تنها با مدیریت درست مصرف آب بتوان آن را کنترل و حتی درمان کرد. علاوه بر این در موارد شدید نیز مصرف برخی از داروها که توسط پزشک تجویز شده باشد، میتواند تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
2-تراپی و مدیریت
موثرین راه درمان دیابت بی مزه، مدیریت روش زندگی است که مهمترین آن هم مصرف منظم آب و جلوگیری از کمآبی یا دهیدراته شدن خواهد بود. شما میتوانید به پزشک متخصص مراجعه کرده و با مشورت او، از میزان آب کافی که روزانه بایستی بنوشید مطلع شوید. توجه داشته باشید که رعایت دقیق و منظم آن نیز الزامی است.
علائم دیابت بی مزه
به طور کلی علائم عمومی دیابت بیمزه شامل تشنگی شدید، ولع نوشیدن آب سرد، تولید میزان زیاد ادرار (تکرر ادرار شدید) و بیدار شدنهای شبانه برای دفع ادرار میشود. به این نکته نیز توجه داشته باشید که اگر این بیماری حاد باشد، ممکن است که حجم ادرار فرد به حدود ۲۰ لیتر در روز نیز برسد، در حالی که روزانه میزان ادرار یک فرد عادی ۱ الی ۲ لیتر است. از جمله علائم دیابت بیمزه در کودکان و نوزادان نیز میتوان پوشک سنگین و مداوم خیس، مشکلات بدخوابی، شب ادراری، یبوست، تب، استفراغ، کاهش وزن و همچنین تأخیر در رشد را نام برد.
نحوه تشخیص دیابت بی مزه
چنانچه شما علائم دیابت بی مزه را مشاهده کردید، بایستی به پزشک متخصص غدد درون ریز (Endocrinologist) مراجعه نمایید؛ در این هنگام پزشک معالج نیز با بررسی نشانههای بیماری شما، بهمنظور تشخیص دقیق بیماری، آزمایشهای مختلفی را درخواست خواهد کرد. این تست های آزمایشگاهی عبارت اند از:
آزمایش آنالیز ادرار (Urinalysis)
در این نوع از آزمایش، برای تشخیص دیابت بیمزه نمونهای از ادرار شما درخواست میشود. چنانچه به این نوع از دیابت مبتلا باشید، ادرار شما شامل حجم زیادی از مایع ادرار و همچنین حاوی مقدار کمی املاح و دیگر اجزا خواهد بود.
آزمایش محرومیت آب (Water Deprivation)
در این نوع از آزمایش، پزشک از بیمار درخواست میکند که برای چند ساعت آب ننوشد. برای پیشگیری از دفع ادرار در چنین شرایطی، هورمون ضد ادراری (ADH) موجب کاهش میزان دفع ادرار توسط کلیهها میشود. در ادامه پزشک معالج، اقدام به اندازهگیری تغییرات وزن بدن، میزان ادرار خروجی، غلظت خون و ادرار بیمار مینماید. بهعلاوه برخی از پزشکان در این تست میزان هورمون ADH موجود در خون را نیز درخواست میکنند که میزان بازجذب آب در کلیهها را بررسی مینماید.
تصویربرداری MRI
از دیگر روشهای تشخیص دیابت بیمزه، تصویربرداری MRI است. در این روش از مغز بهمنظور بررسی تغییرات یا عارضههای احتمالی در بخشهای هیپوفیز، هیپوتالاموس و یا در نزدیکی این بخشها تصویر برداری میشود. این روش به صورت کاملا غیرتهاجمی انجام میشود و در آن از میدان مغناطیسی و همچنین موجهای رادیویی جهت تهیه عکسهای دقیق از بافت مغز استفاده میشود.
بررسی ژنتیکی
چنانچه یکی از افراد خانواده سابقهٔ ابتلا به بیماریهای مرتبط با سیستم ادراری، همچون پر ادراری (تکرر ادرار) یا مشکلات نفرولوژی را داشته باشد، این احتمال وجود دارد که پزشک بهمنظور اطمینان، تستهای ژنتیکی تحت تکنیک توالی یابی نسل جدید یا NGS (بررسی توالیهای ژنتیکی فرد) را درخواست نماید.
کلام آخر
در نهایت باید بگوییم که اگر دارای بیماری زمینهای حاد یا دائمی هستید، بهتر است که همیشه یک آویز معرفی هشدار پزشکی یا کارت هشدار پزشکی را به همراه خود داشته باشید. این هشدار پزشکی میتواند بهصورت یک کارت در کیف پول، دستبند و یا آویز گردن باشد که معمولاً در آن مواردی مانند بیماری احتمالی، داروی مورد مصرف، حساسیت دارویی، گروه خونی، نام، نام خانوادگی، آدرس، شماره تماس اضطراری و … ذکر شده است. ما در این مقاله سعی کردیم تا هر آنچه را که بایستی در دیابت بیمزه بدانید، به شما ارائه دهیم. امیدواریم که مطالب این مقاله از سایت پیام دیابت برای شما مفید بوده باشد.
اگر به دنبال بهترین تجهیزات پزشکی و محصولات دیابتی هستید، پیام دیابت با ارائه بهترین خدمات در کنار شماست. همین حالا تماس بگیرید: 09399993878 و از مشاوره رایگان ما بهرهمند شوید!
سوالات متداول
1-چگونه از دیابت بی مزه پیشگیری کنیم؟
با عملکردن به روشهایی که شامل نوشیدن کافی آب، پیشگیری از کاهش سطح آب بدن (دهیدراته شدن)، کنترل میزان آب مصرفی و میزان ادرار روزانه و همچنین مراجعه به پزشک متخصص در صورت مشاهده ازدیاد تعداد دفعات دفع ادرار میشود، میتوان از دیابت بیمزه پیشگیری نمود.
2-عوارض و خطرات دیابت بی مزه چیست؟
از جمله عوارض و خطرات این بیماری میتوان از دست دادن آب بدن (دهیدراته شدن شدید) و عدم تعادل در یونهای بدن (الکترولیت) را نام برد.
3-عدم تعادل در الکترولیتها چه عوارضی را به دنبال دارد؟
عدم تعادل در الکترولیتها میتواند موجب تهوع، گیجی، استفراغ، از دست رفتن اشتها و همچنین کرامپ عضلانی (گرفتگی عضلانی) شود.
